Yumurtalık Kisti Ameliyatı Ne Zaman Gerekir?
Yumurtalık kisti, yumurtalığın içinde ya da yüzeyinde oluşan, sıvı veya başka bir doku dolu kesedir. Çok yaygındır ve çoğu iyi huyludur. Birçok kist tedavi gerektirmeden küçülür ya da kaybolur. Bu yazıda yumurtalık kistlerinin ne zaman izlendiğini, ne zaman ameliyat önerildiğini ve kapalı cerrahinin yerini genel hatlarıyla bulabilirsiniz.
Yumurtalık kistleri hangi türlerde görülür?
ACOG'a göre başlıca türler şunlardır:
Fonksiyonel kist: En sık görülen türdür, genellikle şikâyet vermez ve çoğu kendiliğinden kaybolur.
Dermoid kist (matür teratom): Deri, saç gibi farklı dokuları içeren iyi huylu bir kitledir.
Kistadenom: Yumurtalığın dış yüzeyinden gelişen iyi huylu bir tümördür ve oldukça büyüyebilir.
Endometrioma: Endometriozise bağlı oluşan kisttir.
Çok seyrek olarak bir kist kötü huylu olabilir. Bazı iyi huylu yumurtalık tümörleri de görüntülemede kist gibi görünebilir. Bu nedenle kistin türü muayene ve görüntülemeyle değerlendirilir. Endometrioma hakkında bilgi için Endometriozis Cerrahisi sayfamıza bakabilirsiniz.
Belirtileri nelerdir?
Çoğu kist belirti vermez ve rutin muayenede ya da başka bir nedenle yapılan görüntülemede fark edilir. Bazı kistler karında künt ya da keskin bir ağrıya neden olabilir. Büyük kistler yumurtalığın kendi etrafında dönmesine (torsiyon) yol açabilir. Bu durumda tek tarafta ani başlayan, gelip giden ya da şiddetli bir ağrı görülür. Kanayan ya da patlayan kistler de ani ve şiddetli ağrı yapabilir. Böyle bir ağrı yaşıyorsanız beklemeden bir sağlık kuruluşuna başvurun.
Tanı nasıl konur?
Tanıda önce jinekolojik muayene ve ultrason kullanılır. Ultrason kistin boyutunu, yerini ve sıvı mı yoksa katı mı olduğunu gösterir. Bazı hastalarda CA 125 gibi kan testleri de istenir. ACOG, CA 125 yüksekliğinin ultrason ve muayene bulgularıyla birlikte, özellikle menopozdan sonra, kanser şüphesini artırabileceğini belirtir. Tek başına bir test tanı koydurmaz.
Her kist ameliyat gerektirir mi?
Hayır. Kist iyi huylu görünüyorsa ve şikâyet yoksa genellikle izlem önerilir. İzlemde kistin boyutu ve görünümü belirli aralıklarla tekrarlanan ultrasonlarla takip edilir. Ultrasonun ne zaman tekrarlanacağını hekiminiz belirler. Yumurtalık kistleri ve kanser ilişkisi için Yumurtalık kanseri her yaşta görülebiliyor yazımızdaki "Her kist kanser anlamına gelmez" bölümüne de bakabilirsiniz.
Ameliyat ne zaman önerilir?
ACOG'a göre ameliyat şu durumlarda önerilebilir: kist çok büyükse, şikâyete neden oluyorsa ya da kanserden şüphelenilirse. Ameliyatın türü kistin boyutuna, yaşınıza, çocuk sahibi olma isteğinize ve ailenizde yumurtalık ya da meme kanseri öyküsü olup olmadığına göre belirlenir.
Ameliyat türleri: kistektomi ve ooforektomi
Kistektomi, kistin yumurtalıktan çıkarılmasıdır ve yumurtalık dokusunun korunmasını amaçlar. Bazı durumlarda yumurtalığın kendisinin de çıkarılması gerekebilir. Bu ameliyata ooforektomi denir. ACOG'un yumurtalık kitleleri rehberinin özetine göre menopoz öncesi kadınlarda kistektomi tercih edilen ameliyattır. Menopoz sonrası ya da çocuk sahibi olma isteği tamamlanmış kadınlarda diğer seçenekler de değerlendirilebilir. Hangi ameliyatın sizin için uygun olduğuna hekiminiz karar verir.
Kapalı mı, açık mı?
Kistin iyi huylu olduğu düşünülüyorsa ACOG kapalı (laparoskopik) cerrahiyi önerir. Laparoskopide karın duvarında küçük kesiler açılır ve ameliyat kamera eşliğinde yapılır. Kapalı cerrahi hakkında daha fazla bilgi için Kapalı (Laparoskopik) Cerrahi yazımıza bakabilirsiniz.
Açık cerrahi, kanserden şüphelenildiğinde ya da kist laparoskopiyle çıkarılamayacak kadar büyük olduğunda gerekebilir. Kanserden şüphelenilen durumlarda kistin parçalanmadan, bütün olarak çıkarılması önemlidir. Bunun bazen yalnızca açık cerrahiyle mümkün olduğu ACOG tarafından belirtilmektedir. Ameliyat sırasında beklenmedik bir bulgu çıkarsa kapalı ameliyattan açık ameliyata geçilebilir. Bu ihtimali ameliyattan önce hekiminizle konuşmanız yararlıdır.
Olası riskler ve ameliyat sonrası
Kanama, enfeksiyon, komşu organların zarar görmesi ve anesteziye bağlı sorunlar her ameliyatta olduğu gibi burada da olabilir. Laparoskopi sonrasında ilk günlerde kesi yerlerinde hassasiyet, yorgunluk ve karın içine verilen gaza bağlı omuz ağrısı görülebilir. Normal aktivitelere dönüş zamanı ameliyatın kapsamına göre değişir. Ateş, şiddetli ya da artan ağrı, yoğun kanama ya da kesi yerinde akıntı olursa hekiminizle hemen iletişime geçin.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Durumunuzu Dr. Tatar muayenede değerlendirecektir. Sorularınız için 0542 837 73 88 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz. Muayenehane saatleri: Pazartesi-Cuma 09.00-17.00, Cumartesi 10.00-14.00.
Yorumlar