Yumurtalık Kanserinde Sitoredüktif Cerrahi Nedir?
Yumurtalık kanseri çoğu hastada hastalık karın boşluğuna yayıldıktan sonra fark edilir. Bu nedenle tedavinin önemli bir bölümü, karın içindeki tümör dokusunun cerrahiyle olabildiğince çıkarılmasına dayanır. Bu ameliyata sitoredüktif cerrahi denir. Tıp literatüründe ve halk arasında "debulking" adı da kullanılır. Bu yazıda ameliyatın amacını, planlanma sürecini ve hastaların sık sorduğu soruları genel hatlarıyla bulabilirsiniz.
Sitoredüktif cerrahi nedir?
Sitoredüktif cerrahi, yumurtalık kanserinin karın içindeki odaklarının çıkarılmasını amaçlayan geniş kapsamlı bir ameliyattır. Türk Jinekolojik Onkoloji Derneği'nin hasta bilgilendirme belgesine göre bu ameliyatlarda karın içindeki tüm kanser odaklarının çıkarılması hedeflenir. Bu yapılamıyorsa kalan tümörün çapının 1 cm ve altına indirilmesi amaçlanır. Çıkarılabilen hastalığın miktarı, sonraki tedavinin planlanmasında önemli bir bilgidir.
Ameliyatta neler yapılabilir?
Ameliyatın kapsamı hastalığın yayılımına göre değişir. Genellikle rahim, yumurtalıklar ve fallop tüpleri çıkarılır. Karın içindeki yağlı perde (omentum) ve karın zarındaki şüpheli bölgeler değerlendirilir. Tümörün tuttuğu bağırsak gibi komşu dokulara da müdahale gerekebilir. Amerikan Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanları Koleji (ACOG), yumurtalık kanseri ameliyatının genellikle karından yapılan bir kesiyle gerçekleştirildiğini, bazı durumlarda ise laparoskopinin kullanılabildiğini belirtir.
Lenf düğümleri de değerlendirilir. Avrupa Jinekolojik Onkoloji Derneği'nin (ESGO) önerilerine göre büyümüş ya da şüpheli lenf düğümleri tam çıkarma için alınır. Görüntülemede ve ameliyat sırasında şüpheli düğüm yoksa ve karın içindeki hastalık gözle görülür biçimde tamamen çıkarılmışsa, sistematik lenf düğümü temizliği önerilmez.
Önce ameliyat mı, önce kemoterapi mi?
İleri evre yumurtalık kanserinde ilk adımın ne olacağı, görüntüleme bulgularına ve hastanın genel sağlık durumuna göre belirlenir. ESGO, Avrupa Tıbbi Onkoloji Derneği (ESMO) ve Avrupa Patoloji Derneği'nin ortak önerilerine göre bu seçim deneyimli bir merkezde ve çok disiplinli bir kurulda yapılmalıdır.
Tam çıkarma mümkün görünüyorsa önce ameliyat tercih edilen yaklaşımdır.
Tam çıkarma olasılığı düşükse ya da hasta ameliyata tıbben uygun değilse önce kemoterapi verilebilir. Bu uygulamaya neoadjuvan kemoterapi denir.
Kemoterapiye yanıt alınan hastalarda ardından ara dönem (interval) sitoredüktif cerrahi planlanır.
Bu seçeneklerin hiçbiri herkes için geçerli değildir. Karar, her hastanın bulgularına göre ayrı ayrı verilir.
Ameliyat öncesinde neler değerlendirilir?
Ameliyata karar verilmeden önce jinekolojik muayene, görüntüleme yöntemleri (ultrason, bilgisayarlı tomografi, MR veya PET-BT) ve kan testleri (CA 125 gibi tümör belirteçleri) kullanılabilir. Genel sağlık durumunuz da değerlendirilir.
ESGO, tanı anında yüksek dereceli yumurtalık kanserlerinde BRCA gen testinin önerildiğini belirtir. Sonuç, ameliyattan sonraki tedavi seçeneklerini etkileyebilir. ESGO ayrıca ameliyatın yarar ve risklerinin hastayla kendi durumuna göre ayrıntılı biçimde konuşulması gerektiğini vurgular. Bazı hastalarda ameliyattan önce karın içinin laparoskopiyle değerlendirilmesi de gündeme gelebilir.
Olası riskler nelerdir?
Her büyük ameliyatta olduğu gibi kanama, enfeksiyon, komşu organların yaralanması ve anesteziye bağlı sorunlar görülebilir. Türk Jinekolojik Onkoloji Derneği, ameliyatın kapsamı genişledikçe bu ihtimallerin arttığını belirtir. Hekim, ameliyattan önce olası sorunlar konusunda sizi bilgilendirir ve yazılı onamınızı alır.
Ameliyattan sonra neler olur?
Yumurtalık kanserinde ameliyat, tedavinin yalnızca bir bölümüdür. Hastaların çoğunda ameliyattan sonra kemoterapi de önerilir. Tedavi bittikten sonra düzenli kontroller yapılır. Kontrollerde muayene, ultrason ve tümör belirteci gibi tetkikler istenebilir. Kontrol aralıkları hastanın durumuna göre değişir.
Sıcak kemoterapi (HIPEC) ile ilişkisi
Sıcak kemoterapi (HIPEC), sitoredüktif cerrahiyle birlikte gündeme gelebilen ayrı bir konudur. Ayrıntıları HIPEC yazımızda bulabilirsiniz. Yeni tanı almış yumurtalık kanserinde HIPEC'in yeri uzmanlar arasında hâlâ tartışmalıdır. ESGO, ESMO ve Avrupa Patoloji Derneği'nin 2022'de yaptığı ortak uzlaşı toplantısında bu konuda fikir birliği sağlanamamıştır. HIPEC'in sizin için uygun olup olmadığı yalnızca hekiminizle birlikte değerlendirilebilir.
Yumurtalık kanserinin belirtileri ve risk faktörleri için Yumurtalık kanseri her yaşta görülebiliyor yazımıza da göz atabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Durumunuzu Dr. Tatar muayenede değerlendirecektir. Sorularınız için 0542 837 73 88 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz. Muayenehane saatleri: Pazartesi-Cuma 09.00-17.00, Cumartesi 10.00-14.00.
Yorumlar