Samsun'da Jinekolojik Kanser Taraması Rehberi
Samsun’da Jinekolojik Kanser Taraması Rehberi
Samsun’da rahim ağzı kanseri taraması için aile sağlığı merkezlerine, Sağlıklı Hayat Merkezlerine ve KETEM’lere başvurabilirsiniz. Türkiye’de ulusal tarama programı kapsamında 30–65 yaş arasındaki kadınlara beş yılda bir HPV-DNA testi uygulanır. Program kapsamındaki taramalar ücretsizdir. Sağlık Bakanlığı tarama programı
Ancak jinekolojik kanserlerin tamamı aynı testlerle taranamaz. Rahim ağzı, rahim içi ve yumurtalık kanserleri için değerlendirme yöntemleri farklıdır. Hangi incelemeye ihtiyaç duyulduğu; yaşınıza, şikâyetlerinize, önceki sonuçlarınıza ve kişisel risklerinize göre belirlenir.
Hangi jinekolojik kanserler için tarama yapılır?
Tarama, henüz şikâyet yokken hastalık veya kanser öncesi değişiklikleri araştırmak için yapılır. Bir belirtiyi ya da şüpheli bulguyu açıklamak amacıyla yapılan incelemeler ise tanısal değerlendirmedir.
Kanser türü | Şikâyeti olmayan, ortalama riskli kadınlarda yaklaşım |
Rahim ağzı kanseri — serviks | HPV testi ve uygun durumlarda Pap smear ile tarama yapılabilir. |
Rahim içi kanseri — endometrium | Standart bir toplum taraması yoktur. Özellikle anormal kanamalar değerlendirilir. |
Yumurtalık kanseri — over | Rutin tarama önerilmez. Ultrason ve CA-125 testi, şikâyeti olmayan ortalama riskli kadınlarda tarama amacıyla kullanılmamalıdır. |
Vulva ve vajina kanserleri | Standart bir toplum taraması yoktur. Şikâyetler ve muayenede görülen değişiklikler araştırılır. |
Bu nedenle “jinekolojik kanser taraması”, bütün kanserleri dışlayan tek bir test veya standart bir tetkik paketi anlamına gelmez. NCI: Rahim ağzı taraması, NCI: Endometrium taraması, USPSTF: Yumurtalık kanseri taraması, CDC: Vulva ve vajina kanserleri
Rahim ağzı kanseri taraması kaç yaşında ve ne sıklıkla yapılır?
Türkiye’de ulusal toplum tabanlı tarama programı, 30 ve 65 yaşlar dâhil olmak üzere 30–65 yaş aralığında beş yılda bir HPV-DNA testi yapılmasını kapsar. Bu aralık, önceki sonuçları ve kişisel durumu rutin taramaya uygun kişiler içindir. Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü eğitim rehberi
Önceki HPV veya smear sonucunun anormal olması, bağışıklık sisteminin baskılanması ya da rahim ağzında kanser öncesi değişiklik nedeniyle tedavi görmüş olmak takip planını değiştirebilir. Bu durumlarda kontrol zamanını hekiminiz belirler. NCI: Tarama önerilerindeki özel durumlar
Şikâyetiniz varsa yaş sınırını veya bir sonraki tarama tarihini beklemeyin. Yakın zamanda normal bir sonuç almış olmak, yeni gelişen belirtilerin değerlendirilmesi gereğini ortadan kaldırmaz.
Samsun’da jinekolojik kanser taraması nerede yapılır?
Samsun’da başvuracağınız birim, rutin tarama ihtiyacınızın mı yoksa değerlendirilmesi gereken bir şikâyetinizin mi olduğuna göre değişir.
Ücretsiz rahim ağzı kanseri taraması için
Aile hekiminizden tarama zamanınız ve size uygun başvuru merkezi hakkında bilgi alabilirsiniz. KETEM’in açılımı Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezidir.
Samsun İl Sağlık Müdürlüğünün yayımladığı listede İlkadım, Atakum, Canik, Bafra, Çarşamba ve Vezirköprü KETEM’leri yer almaktadır. Gitmeden önce adres, çalışma saatleri ve randevu koşullarını ilgili merkezden doğrulayın. İletişim bilgilerine Samsun İl Sağlık Müdürlüğü KETEM sayfasından ulaşabilirsiniz.
Şikâyet veya anormal test sonucu için
Kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurabilirsiniz. Sağlık Bakanlığına bağlı hastanelerde uygun randevular MHRS internet sitesi, MHRS mobil uygulaması veya ALO 182 üzerinden sorgulanabilir. MHRS randevu bilgileri
Şüpheli bulgu veya kanser tanısı varsa, değerlendiren hekim gerekli gördüğünde jinekolojik onkolojiye yönlendirme yapar.
HPV testi ile smear testi arasındaki fark nedir?
HPV testi, rahim ağzı kanseriyle ilişkili yüksek riskli insan papilloma virüsü tiplerinin bulunup bulunmadığını araştırır.
Pap smear testi, rahim ağzından alınan hücrelerde anormal değişiklik olup olmadığını inceler. İki test farklı sorulara yanıt verir; hekimin uygun gördüğü durumlarda birlikte değerlendirilebilir. NCI: HPV ve Pap testleri
Ultrasonografi, rahim ve yumurtalıkların değerlendirilmesine yardımcı olabilir. Kolposkopi, rahim ağzının büyütülerek incelenmesini sağlar. Biyopsi ise gerekli görülen dokudan örnek alınmasıdır. Bu işlemler, her kadına rutin olarak uygulanacak taramalar değildir; şikâyetlere ve bulgulara göre planlanır. CDC: Rahim kanserinde tanısal değerlendirme, NCI: Anormal tarama sonrası incelemeler
Hangi belirtilerde tarama tarihini beklememelisiniz?
Aşağıdaki durumlarda kadın hastalıkları ve doğum değerlendirmesi gerekir:
Menopoz sonrasında, az miktarda bile olsa vajinal kanama.
Adet aralarında veya cinsel ilişki sonrasında kanama.
Alışılmıştan farklı vajinal akıntı.
Yeni başlayan, sık tekrarlayan veya kalıcı karın şişliği, erken doyma ya da kasık ağrısı.
Vulvada geçmeyen kaşıntı, yara, kitle veya cilt değişikliği.
Bu belirtiler kanser dışındaki nedenlerle de görülebilir. Nedenin anlaşılması için muayene gerekir. Özellikle menopoz sonrası kanama geciktirilmeden değerlendirilmelidir. CDC: Jinekolojik kanser belirtileri
HPV ve smear testi öncesinde nasıl hazırlanmalısınız?
Hazırlık, alınacak örneğe ve yapılacak teste göre değişir. Yalnızca HPV testi için özel hazırlık gerekmeyebilir. Pap smear yapılacaksa, örnek alınmasından önceki iki gün cinsel ilişkiden, vajinal duştan ve vajinal ürün kullanımından kaçınılması önerilir.
Adet kanamanız, gebelik ihtimaliniz veya kullandığınız vajinal ilaçlar varsa bunları örnek alacak sağlık çalışanına bildirin. Randevuyu kendi kendinize iptal etmek veya reçeteli tedavinizi bırakmak yerine merkezin yönlendirmesini alın. CDC: Test öncesi hazırlık
Önceki HPV, smear, kolposkopi ve biyopsi sonuçlarınızı da değerlendirmeye götürün.
HPV testi pozitif çıkarsa kanser olduğunuz anlamına mı gelir?
Hayır. HPV pozitifliği kanser tanısı değildir. Sonuç, testin araştırdığı yüksek riskli HPV tiplerinden birinin saptandığını gösterir.
Sonraki adım; HPV tipine, smear sonucuna, yaşınıza ve önceki testlerinize göre belirlenir. Hekiminiz tekrar test, kolposkopi veya gerektiğinde biyopsi önerebilir. Her pozitif sonuç aynı işlem ya da tedaviyi gerektirmez; önerilen takibin tamamlanması önemlidir. NCI: HPV ve smear sonuçlarının değerlendirilmesi
Sık sorulan sorular
Samsun’da rahim ağzı kanseri taraması ücretsiz mi?
Ulusal program kapsamındaki taramalar ücretsizdir. Uygunluğunuzu ve başvuru yerini aile hekiminizden veya KETEM’den öğrenebilirsiniz. Özel kuruluşlardaki muayene ve testlerin ücretlendirmesi ayrıca sorgulanmalıdır. İlkadım İlçe Sağlık Müdürlüğü: KETEM
Smear testi yumurtalık veya rahim içi kanserini gösterir mi?
Smear, rahim ağzı hücrelerini değerlendirmek için kullanılır. Normal çıkması, yumurtalık veya rahim içi kanserinin bulunmadığını göstermez. Bu organlara ilişkin şikâyetler ayrıca araştırılır. NCI: Endometrium kanseri taraması, ACOG: Yumurtalık kanseri
HPV aşısı olanların tarama yaptırması gerekir mi?
Evet. HPV aşısı, rahim ağzı kanseriyle ilişkili bütün yüksek riskli HPV tiplerine karşı koruma sağlamaz. Aşılanmış kişiler de kendilerine uygun tarama programına devam etmelidir. NCI: Aşılama ve tarama
65 yaşından sonra tarama tamamen biter mi?
Karar yalnızca yaşa göre verilmez. Önceki taramaların yeterliliği, sonuçlar ve geçmişte kanser öncesi değişiklik bulunup bulunmadığı değerlendirilir. Hiç tarama yaptırmamış veya anormal sonuçları olan kişilerde takip devam edebilir. NCI: 65 yaş sonrası tarama
Ailemde yumurtalık kanseri varsa ne yapmalıyım?
Aile öykünüzü hekiminizle paylaşın. Özellikle ailede yumurtalık kanseri, genç yaşta meme kanseri veya bilinen BRCA gen değişikliği bulunması genetik risk değerlendirmesi gerektirebilir. Gerekli görülürse genetik danışmanlık planlanır. CDC: Kalıtsal meme ve yumurtalık kanseri riski
Samsun’da tarama planınızı oluşturmak için son test tarihinizi ve sonuçlarınızı aile hekiminizle paylaşabilirsiniz. Kanama, kalıcı şişkinlik veya başka yeni bir şikâyetiniz varsa doğrudan kadın hastalıkları ve doğum değerlendirmesi alın.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Kişisel tarama ve takip planı, tıbbi öykünüz değerlendirilerek belirlenir.
Yorumlar